Budki lęgowe a prowadzenie rachunkowości

2019-02-18

Budki lęgowe! Należy postawić na aspekty związane z rachunkowością


Każdy podmiot jest zobowiązany do ewidencji zdarzeń gospodarczych według zasad wyznaczonych przez naukę i praktykę rachunkowości oraz zgodnych z obowiązującymi regulacjami prawnymi. W zapisach można zauważyć pewną lukę w zakresie definicji terminu rachunkowość budżetowa. W uproszczeniu jest pojmowana jako jednolity system ewidencji gospodarczej, dostosowany do potrzeb organów administracji publicznej. Na podstawie Leksykonu rachunkowości rachunkowość budżetową można rozumieć jako rachunkowość rządu, samorządów lokalnych i instytucji budżetowych, której zadaniem jest dostarczanie informacji o wykonaniu budżetu, a także planów finansowych i sytuacji majątkowej jednostek budżetowych i innych form organizacyjno-prawnych jednostek sektora finansów publicznych. Organizacja rachunkowości budżetowej jest jednolita dla wszystkich jej podmiotów, co wynika z obowiązku opracowywania planu kont według takiego samego wzoru, stosowania jednolitej klasyfikacji budżetowej, jednolitych zasad oraz wzorów sprawozdawczych przez jednostki samorządu terytorialnego, jednostki budżetowe czy samorządowe zakłady budżetowe, jeżeli chodzi o budki lęgowe http://gcl.com.pl/budki-legowe-2/budki-legowe/ .


Rachunkowość budżetową definiuje się jako system liczbowego odzwierciedlenia, wyrażonych w jednostkach pieniężnych procesów dotyczących wykonania budżetu. Jej przedmiotem jest więc całokształt zjawisk związanych z dokonywaną za pośrednictwem budżetu akumulacją oraz rozdziałem oraz zużyciem środków pieniężnych. Głównym jej celem jest dostarczenie danych liczbowych niezbędnych do analizy i kontroli wykonania budżetu oraz zapewnienia prawidłowego wykorzystania środków budżetu. Ma to również zastosowanie, jeżeli chodzi o budki lęgowe.


Przedmiotem rachunkowości wykonania budżetów są procesy gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych. Obowiązujące w niej zasady ewidencji księgowej pozwalają na ustalenie wyniku wykonania budżetu w postaci nadwyżki lub deficytu budżetu oraz jego rozrachunków i rozliczeń związanych z realizacją budżetu (w tym  z jednostkami budżetowymi, między jednostkami samorządu terytorialnego, z budżetem państwa, z urzędami skarbowymi, czy też z bankami i innymi instytucjami finansowymi w zakresie kredytów i pożyczek). Ponadto prowadzi się ewidencję wykonania budżetu środków europejskich. Obroty pieniężne ujmuje się na rachunkach bankowych budżetu. Widoczne są na nich przepływy środków pieniężnych związane z realizacją dochodów oraz wydatków budżetowych, przychodów i rozchodów oraz środków zagranicznych. Należy podkreślić, że przedmiot oraz zakres rachunkowości wykonania budżetu są węższe w porównaniu z przedmiotem oraz zakresem rachunkowości jednostek budżetowych. Wynika to z kasowego charakteru budżetu, powodującego, że w rachunkowości wykonania budżetu nie występują między innymi składniki majątkowe czy też pewne grupy rozrachunków. Ponadto, podstawą dokonywania zapisów księgowych w rachunkowości budżetu są głównie wyciągi bankowe oraz sprawozdania budżetowe, jeżeli chodzi o budki lęgowe. Dokumentacja zasad rachunkowości przyjętych w danej jednostce gospodarczej powinna być opracowana w języku polskim w formie pisemnej. Dokumentację ustala i wprowadza do stosowania kierownik jednostki. Jeżeli kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, wówczas wprowadzenie dokumentacji następuje w drodze uchwały. Celem organizacji rachunkowości jest zapewnienie sprawnego jej funkcjonowania dzięki uporządkowanemu powiązaniu różnych czynności i urządzeń niezbędnych do realizacji procesu informacyjnego, na który się składają następujące elementy: dokumentacja księgowa, ewidencja księgowa, inwentaryzacja i kontrola wewnętrzna, sprawozdawczość. Z zapisów art. 15 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wynika, że samorządowy zakład budżetowy powinien wypracować z własnej działalności przychody na pokrycie co najmniej 50% kosztów. Przy obliczaniu tego wskaźnika nie uwzględnia się przychodów i kosztów związanych z dotacjami celowymi na zadania bieżące zakładu finansowane ze środków pochodzących z budżetu UE. Oznacza to, że pozostałą częścią środków finansujących działalność samorządowego zakładu budżetowego są dotacje, które mogą stanowić łączące źródło finansowania zarówno bieżącej, jak i inwestycyjnej działalności kładu. Już w momencie tworzenia nowego zakładu może mu być przyznana jednorazowa dotacja na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe. Pamiętajmy o tym decydując się na budki lęgowe.


Zgodnie z art. 114 ust. 6 ustawy o finansach publicznych, Minister Finansów ustala, w drodze rozporządzenia, klasyfikację części budżetowych oraz dysponentów części budżetowych, dla części wskazanych wyżej, mając na celu zapewnienie przejrzystości gospodarowania środkami budżetu państwa. Według kryterium przedmiotowego dochody i wydatki grupuje się w podziale na: działy, odpowiadające podstawowym działom gospodarki narodowej oraz rozdziały, odpowiadające jednostkom lub rodzajom działalności wyodrębnionym jako branże. Podstawową grupę dochodów budżetowych, państwa stanowią dochody podatkowe zaliczane do działu 756 Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek niemałych osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem. Dochody tego działu (głównie z tytułu podatków) przeznaczone są na finansowanie pozostałych działów. Działy budżetowe stanowią element części budżetowej. W ramach działów klasyfikacji budżetowej występuje dalszy, bardziej szczegółowy podział na rozdziały, jeżeli chodzi o budki lęgowe. Rozdział może dotyczyć określonego typu placówki bądź określonych zadań wykonywanych przez jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych. Przykładowo, „Pomoc społeczna” zawiera między innymi następujące rozdziały: zasiłki oraz pomoc w naturze oraz składki a ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ośrodki pomocy społecznej, ośrodki wsparcia, dodatki mieszkaniowe, zasiłki stałe, usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze. Rozdział zbudowany jest zatem według kryteriów podmiotowych i przedmiotowych. Najniższą jednostkę klasyfikacji budżetowej, a zarazem podstawowy podziałkę, stanowa paragraf. W sposób szczegółowy ujmuje on wszystkie źródła dochodów, przychodów, rodzaje wydatków budżetowych i rozchodów. W odrębnych załącznikach do rozporządzenia Ministra finansów z dnia 2 marca 2010 r. określono klasyfikacje paragrafów: dochodów, przychodów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych oraz środków, wydatków oraz środków, przychodów wymienionych wart. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych oraz rozchodów wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. 


Klasyfikacja rodzajowa dochodów szczegółowo określa źródła dochodów budżetowych, na przykład podatek od nieruchomości, dotacje celowe, wpływy z usług. W przypadku wydatków żadna jednostka wykonująca budżet nie otrzymuje ustalonej kwoty wydatków ogółem. Rodzaje wydatków są ściśle określone na poszczególne cele oraz oznaczone paragrafami oraz pozycjami. Klasyfikacja paragrafów wydatków określa strukturę wydatków budżetowych według ich ekonomicznego charakteru. Jest ona podstawowym układem klasyfikacyjnym wykorzystywanym przy analizie powiązań sektora publicznego z pozostałymi sektorami gospodarki, a także przy analizie transferów środków pieniężnych wewnątrz sektora publicznego. Pozwala na odróżnienie wydatków własnych (wynagrodzenia, zakupy towarów i usług) od wydatków redystrybucyjnych (dotacje, wypłaty różnego rodzaju świadczeń na rzecz osób fizycznych), jeżeli chodzi o budki lęgowe.


Paragrafy dochodów, wydatków, przychodów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych oraz środków są oznaczane za pomocą czterech cyfr. Czwartą cyfrą jest 0, jeśli paragraf dotyczy dochodów i wydatków związanych z finansowaniem całkowicie ze środków krajowych, lub cyfra od 1 do 9, z których każda ma przypisane znaczenie, a mianowicie: finansowanie programów ze środków bezzwrotnych pochodzących z Unii Europejskiej, współfinansowanie programów realizowanych ze środków bezzwrotnych pochodzących z Unii Europejskiej, finansowanie z pożyczek i kredytów zagranicznych oraz darowizn lub grantów przyznanych Polsce przez poszczególne kraje lub instytucje, współfinansowanie z pożyczek i kredytów zagranicznych oraz darowizn lub grantów przyznanych Polsce przez poszczególne kraje lub instytucje, finansowanie z innych środków bezzwrotnych, współfinansowanie z innych środków bezzwrotnych oraz płatności w zakresie budżetu środków europejskich.


Zasady budżetowe są to określone wymogi, które budżet jako plan finansowy musi spełniać. Ich celem jest sprawne i racjonalne działanie gospodarki finansowej. Nie są one jednak w swej treści i zakresie niezmienne i ostatecznie ukształtowane. Możemy je podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich wiąże się z treścią budżetu i jego istotą, natomiast druga obejmuje konstrukcję i cechy zewnętrzne budżetu.

Do zasad dotyczących treści i istoty budżetu zalicza się: zasadę zupełności budżetu oraz zasadę równowagi budżetowej. Zasada zupełności polega na tym, że budżet powinien zawierać wszystkie wydatki i dochody jednostki samorządowej. Daje to samorządom kontrolę nad sterowaniem gospodarką finansową poprzez budżet. Obowiązkiem jednostek budżetowych jest przekazanie wszystkich dochodów na konto budżetu tego samorządu, jeżeli chodzi o budki lęgowe.


Zasada równowagi budżetowej precyzuje współzależność między wydatkami, a dochodami budżetowymi. Kwota planowanych wydatków powinna się pokryć kwotą przewidywanych dochodów. Jeżeli wydatki przewyższyłyby dochody, oznaczałoby to brak równowagi budżetowej, natomiast jeżeli dochody przewyższą wydatki to równowaga jest zachowana. Dochody budżetowe muszą być co najmniej równe wydatkom. Zrównoważony budżet jest gwarancją, że finanse samorządu nie utracą płynności i nie zabraknie pieniędzy na wykonywanie podstawowych zadań. Warto wspomnieć, że podczas ustalania wydatków, określenie możliwości finansowych jest ważniejsze, gdyż to wydatki są dopasowywane do dochodów, a nie odwrotnie. Wysokość dochodów jest regulowana przepisami i samorząd ma na nie niewielki wpływ. Jednostka w ramach zrównoważonego budżetu może się zadłużyć, lecz poziom zadłużenia nie powinien sprawiać zbytnich obciążeń dla przyszłych budżetów, jeżeli chodzi o budki lęgowe. Do zasad związanych z konstrukcją i cechami zewnętrznymi budżetu należą: zasada jedności budżetu, zasada szczegółowości budżetu, zasada przejrzystości budżetu, zasada jawności budżetu oraz zasada roczności.


Zasada jedności budżetowej polega na tym, że jednostki budżetowe i jednostki pomocnicze nie konstruują własnych budżetów, lecz wszystkie ich wydatki i dochody należy uwzględnić w jednym budżecie samorządu. Opierając się na tej zasadzie nie można przeznaczyć dochodów samorządu na konkretnie wybrane wydatki, gdyż budżet jest jednym zasobem finansowym. Wyjątkiem mogą być jedynie dochody z pomocy finansowej z zagranicy, które gromadzone są na oddzielnym koncie i wydawane na wskazane zadanie. Jeżeliby każda jednostka pomocnicza miała własny oddzielny budżet, przekazywanie środków pieniężnych pomiędzy nimi na finansowanie ważnych zadań stałoby się czasochłonne i skomplikowane, jeżeli chodzi o budki lęgowe. Zasada jedności budżetu pozwala zarządowi na efektywne zarządzanie środkami samorządu. Wyjątkowymi sytuacjami odstąpienia od zasady jedności jest wyodrębnienie z budżetu środków specjalnych i powołanie funduszu celowego. Środkami specjalnymi są pieniądze gromadzone poprzez jednostkę samorządową na oddzielnych kontach bankowych na wybrane zadania realizowane przez tą jednostkę. Fundusze celowe wykonują zadania nie finansowane z budżetu samorządowego. Dochodami funduszy celowych są niewpływające do budżetu określone dochody jednostki. Wydzielenie z budżetu środków specjalnych i funduszy celowych przeszkadza w efektywnym gospodarowaniu pieniędzmi samorządu, wiec powinno być zastosowane tylko w uzasadnionych i wyjątkowych przypadkach. Łączenie konkretnych wydatków z określonymi dochodami przyczynia się do obowiązku umieszczania tych wydatków w budżecie w chociaż równej części planowanym wpływom z tych dochodów.